poniedziałek 22 czerwca 2026 godz. 20:00 „Czy kiedy nie ma tragedii, nic się nie może wydarzyć?” – Stosunek do czasu jako kwestia etyczna w psychoanalizie

W epoce natychmiastowej gratyfikacji i nieustannej produkcji afektów trudno odnaleźć przestrzeń dla doświadczenia, które wymaga czasu, przejścia i przemiany. Czy tragedia ma jeszcze swoje miejsce we współczesnej kulturze, czy też – jak sugeruje dramaturg Wajdi Mouawad – została zastąpiona przez „dramy”? Jeśli psychoanaliza rzeczywiście dzieli swoją strukturę z etyką tragiczną, jak twierdzi Lacan, to los tragedii nie jest dla niej kwestią obojętną. Między tragedią a „dramą” nie rozciąga się bowiem jedynie różnica estetyczna. Stawką jest również sposób, w jaki współczesny podmiot doświadcza czasu, konfliktu i możliwości wydarzenia, a tym samym kwestia czasowości samego procesu psychoanalitycznego w warunkach dyskursu kapitalistycznego.

Kiedy w VII Seminarium Lacan stwierdza, że „struktura etyki tragicznej jest strukturą psychoanalizy” nie chodzi mu jedynie o skonfliktowane nieszczęścia ujawniające się w trakcie analizy. Siła tego porównania wynika przede wszystkim z funkcji katharsis. To w niej Lacan dostrzegał element odróżniający psychoanalizę od wszelkich praktyk terapeutycznych. Dlaczego jednak, jego zdaniem, w akcji tragicznej brakuje wymiaru wydarzenia? Jest to jedno z pytań, na które spróbuję odpowiedzieć. W analizowanej przeze mnie lekcji pojawia się również idea, że w starożytności niektórzy – tak zwani „entuzjaści” – mogli osiągać katharsis nie za pośrednictwem tragedii, lecz muzyki. Kryje się w tym wskazówka dotycząca możliwości przekroczenia tragicznego wymiaru analizy. Proponuję odczytać ją w powiązaniu z separującym aktem wypowiadania (dire), który staje się wydarzeniem.”

Wykład nawiązuje do tematyki poruszanej podczas spotkań FPPL, a także do dyskusji prowadzonych w społeczności Forów Pola Lacanowskiego w ramach przygotowań do XIII Międzynarodowego Spotkania IF-EFPCL w São Paulo pt. „Etyka psychoanalizy i inne etyki”. Wykład stanowi indywidualną inicjatywę programową Sary Rodowicz-Ślusarczyk, wpisującą się w przygotowania do tego spotkania. Tego rodzaju ad hoc organizowane wydarzenia zostały przewidziane przez poprzednią Komisję Programową FPPL jako sposób włączania indywidualnej pracy członków Forum w nurt przygotowań do międzynarodowych spotkań Pola Lacanowskiego.

dr Sara Rodowicz-Ślusarczyk – psychoanalityczka, członkini Szkoły Psychoanalizy EPFCL AP.
Dyskusję po wykładzie będzie moderowała Joanna Szymańska, członkini Szkoły Psychoanalizy EPFCL AP.

22 czerwca 2026 r. (poniedziałek), godz. 20:00
Faktyczny Dom Kultury, ul. Gałczyńskiego 12, Warszawa + ZOOM [link po zgłoszeniu na zarzad@fppl.pl

WSTĘP WOLNY